Genel 1 Haz 2020 | 13:49GM Jonathan Tisdall tarafından

Magnus Carlsen ve Norveç’de Satranç

Magnus Carlsen, satranç rating listelerini, turnuvaları ve satranç manşetlerini on yıldır hakimiyeti altına almış durumda. Hayran ve takipçileri onu tanıyor gibi hissedebiliyor, çünkü o hayranlarının sorularına neredeyse endişe verici bir dürüstlükle cevap veriyor. İnsanlar onun Norveç üzerinde bıraktığı etkiye bile hayran kalıyor. Bu hikayenin tek eksik noktası biraz tarih ve içerik gibi gözüküyor… GM Jonathan Tisdall Magnus Carlsen’in geçmişine #HeritageChess serisinin 11. yazısında bakıyor.


'Hiç bir şeyden bir şey'

En büyük Danimarkalı oyuncu, efsanevi Bent Larsen’in ülkenin bir sonraki satranç kahramanı Curt Hansen için verdiği bayrağı devreden konuşmanın hikayesini hatırlıyorum. Söylenene göre Bent, çılgın bir hikaye anlatmış ve insanların orta çağlarda eskimiş etlerden çıkan solucanlara şaşırmasından ufak bir Danimarka köyünde Curt Hansen’in çıkmasını “Hiç bir şeyden bir şey” diyerek bağlamıştı.

Svein Johannessen facing the Danish giant Bent Larsen in the Zonal Tournament in Anelo in 1960 |  photo: Wim van Rossem / Anefo / Wikimedia Commons

Buradan sonrası bir hayal mi emin değilim ama, bu konuda benim düşüncem “her zaman bir şeyler vardır.” Bent Curt’ün yükselmesini, hatta bir derecede Magnus’un yükselmesini sağladı. Satranç kültürü olmayan ve ufak bir nüfusu olan bir ülkeden büyük bir Dünya Şampiyonu çıkmasına şaşırmak kolay, ama genellikle bir açıklama vardır.

İzleri takip etmek

Hızlı dünyamızda hafızalarımızdan belki de çoktan silinmiş olsa da Larsen’in arkadaşı ve yaşıtı Arnold Eikrem’den bahsetmek gerekir. Arnold’un satranç yeteneği bir turnuva düzenleyicisiydi, hayatının büyük bir kısmını sonunda Gausdal’da düzenlenen sonsuz bir uluslararası turnuva döngüsünde geçirmişti. Bu ufak ve uzak kayak köyü, uluslararası oyuncuların tatil ve normaldeki ekonomik koşullara göre sağlam bir çek için geldikleri bir satranç cazibe merkezi olmuştu.

The legendary Norwegian chess organizer Arnold Eikrem receiving Viktor Korchnoi for a simul in Oslo in 1978 | photo: Øystein Brekke

Elbette Eikrem ve Gausdal da aniden ortaya çıkmamıştı, 50ler ve 60larda Norveç, yaratıcı bir oyuncu olan ve bu ufak ülkeyi satranç dünyasında İspanyol açılışında Norveç Varyantı olarak bilinen varyant ile temsil eden Svein Johannessen’i çıkarmıştı.

Svein, ülkenin uzun bir süre boyunca ülkenin en iyi sonucu olarak Havana 1966 Olimpiyatlarında üst sırada yer almış Norveç Olimpiyat takımının öncüsü olmuş ve ABD karşısındaki oyunda kendi varyantını Bobby Fischer’a karşı oynama cesaretini göstermişti. Magnus Carlsen’in önderlik ettiği takımın 2016 yılında Bakü’de 5. bitirmesine kadar bu en iyi derece olarak kalmıştı.

Svein’i temsil etmesi için bu oyunu seçtim, bu oyun “Norveç Varyantı”nın nasıl oynanması gerektiğinin bir tarifi olması dışında, kendi bölgesi dışında pek fark edilmeyen yeteneğini de gösteriyor. Ölümünden bir yıl önce oynanan oyunda o dönemde 69 yaşında olan Johannessen, performansının en üst seviyesine kıyasla çok farklı bir oyuncuydu ama çok sevdiği varyantının inceliklerini bilecek  yeteneğe hala sahipti.

1. e4 e5 2. ♘f3 ♘c6 3. ♗b5 a6 4. ♗a4 b5 5. ♗b3 ♘a5 İspanyol filine gösterilen bu saygısızlık Norveç Varyantını çok iyi açıklıyor. Siyah, bu cesurluğu sebebiyle rahatsız sonuçlarla karşılaşabilir ama fil çiftine sahip olmanın uzun dönemdeki rahatlığına güveniyor. Bu varyant, Norveçli oyuncuların, özellikle Johannessen ve Agdestein’ın sık sık kullandığı bir silah oldu. Açılış veritabanınızın C70 bölümünü incelemenizi ve bu garip sonuçları olan açılışı takip etmenizi öneriyorum. Bu varyant ile bilgisayarı ikna edemeyebilirsiniz ama özellikle sürpriz ve risk gerektiğinde iyi bir seçenek olmaya devam ediyor. 

5... g6 Bu modern bir hamle, fakat bu “Yeni Norveç” aslında daha çok bir hamle sırası ustalığı, daha trend olan 6. c3 ♗g7 7. d4 exd4 8. cxd4 ♘ge7 varyantı olan ve Siyah’ın İspanyol filini her seferinde bir kare gerilettiği( eğer Siyah ...b5  oynamayı ertelerseBeyaz Fc2 seçeneğini kazanacak ve Aa5 bir işe yaramayacak) bir varyanta dönüşüyor.

6. O-O d6 7. d4  İlginç bir psikolojik karar yükseliyor. Svein kariyeri boyunca ikisini de denese de, sonraki oyuncular genelde Fb3’ü terk etme kararını Beyaz’a vermeyi tercih ediyor.

7... ♘xb3

7... f6 Daha popüler ve ben sonrasında oynadığımda da böyle oynamayı tercih ediyordum. Beyaz genellikle g8 almayı tercih ediyor, ama bu pek gerekli değil, Siyah’ın şahı zaten sıkça vezir kanadına gidiyor. Johannessen’in tematik bir cevabı ve onun veliahtı Simen Agdenstein’dan ise daha modern bir cevap da burada inceleniyor. Norveç varyantı beyaz karelerin ele geçirilmesi ile devam edince gelen mutlu eden bir his var. 8. ♗xg8 ♖xg8 9. ♘h4 (9. ♘e1 ♕d7 10. f4 exd4 11. ♕xd4 ♗b7 12. ♘c3 f5 13. a4 fxe4 14. axb5 axb5 15. ♘xe4 ♕f5 16. ♘g3 ♕d5 17. ♘f3 ♔d7 18. ♕f2 ♘c6 19. ♖xa8 ♗xa8 20. ♘g5 h6 21. ♘5e4 ♗e7 22. ♕e2 ♘d4 23. ♕d1 h5 24. ♖f2 h4 25. ♘c3 ♕c4 26. ♘ge4 ♘f5 27. b3 ♕c6 28. ♕d3 b4 29. ♘g5 g6 30. ♘ce4 ♖e8 31. ♖e2 ♗b7 32. ♘f3 ♔c8 33. ♕d2 h3 34. g4 ♘h4 35. ♘d4 ♕d5 36. ♔f1 ♗a6 37. ♕e3 ♗d8 38. ♘xd6+ 0-1 (38) Arnason,J (2520)-Agdestein,S (2605) Espoo 1989 38... cxd6 39. ♕xe8 ♕g2+ 40. ♔e1 ♕g1+ 41. ♔d2 ♕xd4+ 42. ♔e1 ♘f3+ 43. ♔f1 ♕g1# ) 9... ♕d7 10. ♘c3 ♕g4 11. ♘f3 ♗b7 12. a4 b4 13. ♘d5 O-O-O 14. ♖e1 f5 15. ♘e3 ♕xe4 16. ♘g5 ♕c6 17. ♘e6 ♖e8 18. d5 ♕d7 19. ♘xf5 c6 20. ♘e3 cxd5 21. ♘xf8 ♖gxf8 22. ♘xd5 ♕f7 23. ♘b6+ ♔c7 24. ♗e3 ♘c4 25. ♘xc4 ♕xc4 26. c3 b3 27. ♖a3 ♖f6 28. f3 ♖g6 29. ♖f1 ♖f8 30. ♖xb3 ♗xf3 31. ♗b6+ ♔d7 32. ♖xf3 ♕g4 33. ♔f2 e4 34. ♕d5 ♕xg2+ 35. ♔e1 ♕xf3 36. ♗c5 ♕f1+ 37. ♔d2 ♖g2+ 0-1 (37) Ostojic,P-Johannessen,S Amsterdam 1969

8. axb3 f6 9. ♘c3

9. c4 Norveç tarihinin en büyük maçlarından biri olan oyunda denenmişti. Fischer kazandı, fakat bunun için uğraşması gerekti. 9... ♗b7 10. ♘c3 ♘e7 11. ♕e2 c6 12. ♖d1 ♕c7 13. ♗e3 ♘g6 14. ♖ac1 b4 15. ♘a4 c5 16. dxc5 dxc5 17. ♕d3 ♖b8! 18. ♘b6 ♗e7 19. ♘d5 ♕c6 20. ♕e2 ♗d6 21. ♖d3 ♖c8 22. ♖cd1 ♗b8 23. ♘d2 ♕e6 24. ♘f1 O-O 25. ♘g3 ♘f4! 26. ♗xf4 exf4 27. ♘h5 ♖ce8? 28. ♘hxf4 ♗xf4 29. ♘xf4 ♕xe4 30. ♖e3 ♕c6 31. ♖e6 ♕c8 32. h4 g6 33. ♖e7 ♖xe7 34. ♕xe7 ♖f7 35. ♖d8+ ♔g7 36. ♘e6+ 1-0 (36) Fischer, R-Johannessen,S Havana 1966.

9... ♗b7 10. ♘h4 ♘e7 11. f4 exd4 12. ♕xd4 d5! Beyaz karelerdeki kontrolünü arttırmak için oynanıyor.

13. exd5

13. e5 ♕d7! üzerinden beyaz karelerin kontrolü amaçlanıyor. 14. 14. ♖e1 (14. exf6 gxf6 15. ♕xf6 ♖g8 ) 14... O-O-O

13... ♘xd5 14. ♔h1

14. ♖e1+ ♔f7 Siyah için umut verici, beyaz ise, bu varyantta genellikle olduğu gibi dağılıyor.

14... ♘xc3 15. ♕xc3 ♕d7 16. ♗e3 O-O-O! 17. ♘f3 ♗d6 18. ♕d2 ♖he8 19. ♕f2 ♕g4  Beyazın kırılgan şahı çoktan dağılıyor.

20. c4 ♗xf4 21. ♗xf4 ♕xf4 22. cxb5 axb5 23. ♕c2 ♕e4 24. ♕c5 ♖d5 25. ♕a7 ♖d2! 26. h3 ♕d5 27. ♖ac1 ♖ee2 28. ♕a5 ♕d6 29. ♕xb5 ♕g3 30. ♕f5+ ♔b8 31. ♕g4 ♖xg2 32. ♕xg3 ♖xg3 33. ♖c3 ♖xh3+ 34. ♔g1 ♖g3+ 35. ♔h1 g5

0-1

Simen Agdestein facing Anatoly Karpov at Gjøvik in 1991, a match that ended 2-2 | photo: Øystein Brekke

Norveç’in ilk nesil büyükustaları Eikrem’in Gausdal’ında büyümüşlerdi, bu isimlerden ilki, hiç bir yerden ortaya çıkan Simen Agdenstein’dı. Simen uluslararası derecelerini futbolla birleştirerek satrancı manşetlere çıkardı. Agdenstein satranç ve gol atma arasında gidip geliyor, Oslo’nun en iyi takımı ve Norveç Milli takımında forvet olarak oynuyordu. Bu başarının Norveç’in satranç geleceği için önemine karşı gelmek zor.

Simen, satrancı ön plana çıkarmayı satrancı bırakmakla bırakmadı, Norveç televizyonlarında dans yarışmasına katıldı. İş olarak ise, ülkenin önde gelen spor okuluyla beraber bir satranç okulu açtı. En ünlü öğrencisi ise... Magnus Carlsen.

Magnus’un unvana giden yolu, uluslararası başarılar alan bir belgeselle bile detaylıca incelendi. Bu film, eski ev görüntülerinden, okul görüntülerinden ve aile görüntülerinden unvan maçına doğru bu maceraya güçlü bir bakış atıyor. Henüz izlemediyseniz, hemen izlemelisiniz!

İlginç dünya

Carlsen dönemi satranç oyununu bazı yaştaki takipçilerin hayalini bile kuramayacağı bir şekilde değiştirdi. UIuslararası alanda, bir şekilde bir manken, bir ünlü, etkinliklerin açılışını yapan birisi, Hollywood yıldızlarının arkadaşı ve satrancı bir şekilde “cool” yapan birisi oldu.

Bakü 2016 Olimpiyatları sırasında Magnus olmanın gerekliliklerini Norveç takım kaptanı olmam sayesinde deneyimleme fırsatı buldum. Oyun olmayan günlerde bir odaya girmesi, konuşmak isteyenler ve selfie çekmek isteyenler sayesinde yarım saati bulurdu. Oyun günlerinde ise, sık sık hayranları, fanları ve muhabirleri yarıda kesmek ve şampiyonu kurtarmam gerekirdi.

Kar ve buz içermeyen bir alanda Norveç’in bir dünya şampiyonunun olması bir satranç çılgınlığına yol açtı. Tüm ülke çapında satranç takımlarının tükendiğini gördük. Büyük Norveç kanallarının maçları yayınlamak için mücadeleye girdiğini, ve diğer sporların sadece birer nota döndüğünü gördük. Unvan maçları sırasında ülkenin verimliliği düştü.

The Good Knight chess pub in Oslo is a popular place for any chess fan, especially the popcorn events which attracts players of all strengths | photo: The Good Knight / Kristoffer Gressli

Satranç temalı bir bar olan The Good Knight, Oslo şehir merkezinde açıldı ve her turnuva düzenleyicinin hedeflediği kitle olan fazlasıyla amatör oyuncuyu çekti. Bira ve patlamış mısır eşliğinde düzenlenen takım ligi, 500 oyuncu çekiyor. Bir anda her yerde satranç var. Sonrası ne?

“Oynamak çok eğlenceli, bu kadar eğlenceli olmasının sebebi belki de iyi oynuyor olmam.” Magnus NTB’ye Magnus Invitational’ı kazandıktan sonra diyor.

Magnus Şirketi

Sürekli ilerleme isteği ve hevesi Magnus’un satranç yükselişini ve oyunu popülerleştirme yeteneğini sağlayan faktörler. Daha net olmak gerekirse, sürekli kazanmak için olan bir açlık ve istek, yakın dönemlerde yükseldiği Fantezi Futbol başarısı buna iyi bir örnek. Geçtiğimiz yılda, özellikle yerel olarak Magnus hedefini yeni alanlara yöneltti.

Magnus Carlsen regularly shows up at the Norwegian Championship where he attends the Norwegian Team Blitz events, here with fellow GM Johan-Sebastian Christiansen last year | photo: Kristoffer Gressli

Hayal kırıklığı yaratan durumlardan birisi Norveç’de profesyonel satranca olan desteği kısıtlı olması. Dünya Şampiyonuna sahipken bir de Aryan Tari’nin Dünya Gençler şampiyonu olmasına rağmen, Norveç büyük bir güç olmaya uzak, yükselen yetenekler için satranç hala şüpheli bir yol. Ben ise, bir noktaya kadar Norveç’i bir satranç ülkesine çevirmenin Magnus’un bir projesi olduğunu ama bunun için çok erken olduğunu düşünüyorum. Magnus’un bu konuya yaklaşma şekli ülkesinde bazı tartışmalara sebep oldu. Ben yanlış yorumluyor olabilirim ama, bu durumun da Carlsen’in dünya çapında etkinliklere dönmesine sebep olduğunu düşünüyorum. Norveç’deki yeni tartışmalardan çok bahsetmeden, Magnus ve Norveç’deki satranç kuruluşları satrancın bahis şirketleri tarafından sponsorluk alması konusunda ayrılığa düştüler. Bunun sonucunda şampiyon bir çok yeni işletme kurdu, global bir satranç kulübü ve Play Magnus, Chess24 ve Chessable ile hevesli bir satranç imparatorluğu.

Magnus on the football field | photo: Unibet

Magnus bir çok uluslararası üyesi olan takımı Offerspill ile sadece online değil, tahta üzerinde de Norveç ikinci liginde sıkça oynadı. O ve kulübün üyesi Norveç’in üst seviye genç yetenekleri önümüzdeki sene Premier League’i kazanmaya bakacak. 

Carlsen’in son dönemlerdeki projelerinin ortak noktası geleceğin oyuncularına destek ve iş imkanı sunması, ve bu oyuncuların çok daha sık olarak yorumcu, yayıncı, öğretici ve oyuncu olarak ekranlarınızda olacağına eminim.

Gelecek şoku

Bundan bu sitede bahsetmek neredeyse lüzumsuz ama onun önündeki bir sonraki hedef satrancın görünümünü, ve onun bariz yeni ortamı olan online satrancı değiştirmek. Sosyal mesafe ve karantina sebebi ile, az sayıda olan büyüme endüstrilerinden çoğu uzaktan çalışmaya bağlı. Bu durumla çıkan online satranç patlaması yepyeni etkinlikler, formatlar ve programlar çıkardı. Magnus Invitational bu duruma uyan ilk elit etkinlikti. Satrancın bu dönemdeki spor boşluğunu doldurması, ve satranç dünya şampiyonunun bu projenin önünde ve arkasında olması, satranca ana akım medya ışıklarını yöneltti.

Magnus’un satranç için olan hevesi devam ediyor, online ve kamera önünde daha da ortada. Bu heves artık bir çok alanda devam ediyor. Bu mücadelelerin hepsini kazanabilir mi?

GM Jonathan Tisdall

Jonathan Tisdall (@GMjtis) is a chess grandmaster who works as a freelance journalist. An American citizen by origin, he became Irish and later Norwegian. He was Norwegian Chess Champion in 1987, 1991 and 1995.


Siz satranca nasıl başladınız? Tecrübelerinizi yorumlarda ya da #HeritageChess ile paylaşın!

See also:


Göre sırala Azalan Sırada Tarih Azalan Sırada Tarih Artan Sırada Tarih En çok beğenilen Güncellemeleri al

Yorumlar 0

Misafir
Guest 9860835219
 
chess24
  • Ücretsiz, Hızlı ve Kolay

  • İlk yorum yapan siz olun!

Kayıt ol
veya

Başlamak için şimdi ücretsiz hesabınızı oluşturun.

‘Kayıt Ol’u tıklayarak Hükümler ve Koşullar kabul etmiş olursunuz ve çerezler kullanımıyla ilgili bölüm de dahil olmak üzere Gizlilik politikası okuduğunuzu onaylarsınız.

Şifreni mi unuttun? Şifreyi sıfırlaman için sana bir bağlantı göndereceğiz!

Bu formu gönderdikten sonra şifre sıfırlama bağlantısı içeren bir e-posta alacaksınız. Yine de hesabınıza erişemiyorsanız bizimle iletişime geçin: Müşteri servisi

Hangi özellikleri etkinleştirmek istersiniz?

Gizliliğinize ve veri koruma yönergelerine saygı duyuyoruz. Sitemizin bazı bileşenleri kişisel bilgileri yöneten çerezlere veya yerel depolamaya ihtiyaç duyuyor.

Seçenekleri göster

Hide Options