Genel 17 Haz 2020 | 15:06FM Selim Çıtak tarafından

Silahlar Altında Körleme Satranç

1879 yılından beri düzenli olarak organize edilen ve satranç tarihinin en köklü turnuvalarından biri olan Deutscher Schachbund (D.S.B.) kongresi 1914 yılında Mannheim kentine uğrar. Uluslararası etkinliğinin buraya alınmasının başlıca sebebi Mannheim Satranç Kulübü'nün 50.yılını kutlamasıdır. Turnuvaya yerel kahraman Lasker ve yeni aday Rubinstein, aralarında yakın tarihte oynanması muhtemel unvan maçından ötürü katılamazlar ancak dünya şampiyonu, en azından bir açılış konuşması yapacak kadar hoşgörülüdür!

Mannheim’de barış ve dostluk rüzgarları esmektedir. Olimpiyat tarihine uluslararası komiteyi kurarak geçecek olan efsane isim Pierre de Coubertin kürsüden “Spor! Sen dünyasın!” diye haykırır, Doktor Tarrasch ise kadehini ‘Dünya Satranç Kardeşliği’ne kaldırır. Bu insanlar iki hafta sonra başlarına geleceklerden habersizdi!

1914 Temmuzunda tüm dünya genelinde gerginlik tırmanırken bir avuç insan halen barışa inanıyor ve bir spor müsabakasında farklı milletlerin kardeşliğinin pekişeceğini iddia ediyordu. Böylesine güç bir ortamda devam eden turnuvanın 11.turunda Alexander Alekhine tarihi bir parti oynadı!


1. e4 e6 2. d4 d5 3. ♘c3 ♘f6 4. ♗g5 ♗e7 5. e5 ♘fd7 6. h4  Fransız savunmasında Alekhine-Chatard devam yolu. Bu varyant ismini, hamleyi ilk kez üst seviye müsabakada uygulayan Alekhine ve konumu derinlemesine analiz eden Fransız usta Eugene Chatard'tan alır. Beyazın fikri piyon feda etmek suretiyle h-hattını açıp, Siyahın şah kanadına saldırmaktır. 2018 yılının en popüler oyuncusu (AlphaZero!) dahi bu hamlenin kurbanı olmaktan kurtulamamıştır.

6... ♗xg5 Beyazın erken hücumu altında kalmaktan çekinenler daha sonraları 6. ... c5 veya a6 gibi makul alternatifler geliştirdiler.

7. hxg5 ♕xg5 8. ♘h3! Atı özellikle bu kareden geliştirerek tempo kazanmak önemli , çünkü taşın bu varyanttaki ideal karesi f4'tür.

8... ♕e7 Stockfish, Alekhine'nin dehasını şöyle taktir etmiştir.

9. ♘f4 Konumun zenginliğini göstermesi açısından bir devamyoluna göz atalım.

9. ♕g4 g6 10. ♘g5 h6 11. O-O-O ♘c6 12. ♘b5 ♘b6 13. ♖d3 h5 14. ♖f3 a6? 15. ♕g3 ♘d8 16. ♘c3 ♘d7 17. ♗d3 ♘f8 18. ♖h4 ♖g8  19. ♗c4 ♕d7 20. ♘ce4 dxe4 21. ♘xe4 ♘h7 22. ♖xh5 1-0 Stockfish -AlphaZero, Londra 2018

9... ♘f8? Atı pasif bir kareye giden Siyah, rakibinin ekmeğine yağ sürüyor. Mantıklı devamyolları 9. ... a6 ya da Ac6 olabilirdi.

9... a6 10. ♕g4 g6 11. O-O-O c5 12. ♕g3 cxd4 13. ♘cxd5! exd5 14. ♘xd5 ♕c5 (14... ♕d8 15. e6± ) 15. ♕f3 ♘xe5 16. ♕f6 ♕xd5 17. ♗c4! ♕xc4 18. ♕xe5+ ♗e6 19. ♕xh8+ ♔e7 belirsiz konum

10. ♕g4! f5

10... ♘g6? 11. ♘xg6 fxg6 12. ♖xh7 ♖xh7 13. ♕xg6+ ♕f7 14. ♕xh7±

11. exf6 gxf6 12. O-O-O± Beyaz, piyon altta olmasına rağmen harika oyuna sahiptir. Taşları hızlı bir biçimde oyuna katılabileceği gibi siyah kampta birden fazla zayıf hedef göze çarpmaktadır.

12... c6? Bu kareye bir taş konmalıydı, er değil!

13. ♖e1! Diğer seçenek de Siyahı kurtarmaya yetmezdi.

13... ♔d8 Neredeyse zorunlu. Beyaz At ile d5'i iki kez kırmayı tehdit ediyordu.

13... ♕f7 14. ♖h6 ♖g8 15. ♕h3 ♔d8 16. ♕h4! ♖g5 17. ♗d3+−

14. ♖h6! e5 15. ♕h4 ♘bd7 16. ♗d3+−  Alekhine son taşını da oyuna katıyor. Dikkat ederseniz beyazın tüm aletleri bir görev üstlenmiş durumdadır. Siyahın taşları ise son sırada pasif konumda kaderlerini beklemektedirler. Böyle bir pozisyonda piyon önde olmak neye yarar ki?

16... e4 17. ♕g3

17. ♗xe4! dxe4 18. ♘xe4 ♔c7 19. ♖e3 ♔b8 20. ♕h2 ♘e5 21. ♘xf6+−

17... ♕f7 18. ♗xe4! Bir hamle öncesi kadar etkili olmasa da bu feda da oyunu kazandırmaya yeterlidir.

18... dxe4 19. ♘xe4 ♖g8

19... ♕xa2 20. ♘xf6! ♘xf6 21. ♖xf6 ♖g8 22. ♕e3 ♕a1+ 23. ♔d2 ♕a5+ 24. c3+−

20. ♕a3! ♕g7? 20...Ve7 hamlesi daha dirençli olsa da sonucu değiştirmezdi.

21. ♘d6! ♘b6 22. ♘e8! ♕f7

22... ♘c4 23. ♕c5 ♕f7 24. ♘d6 ♘xd6 25. ♕xd6+ ♗d7 26. ♖xf6 ♕g7 27. ♖xf8+! ♖xf8 28. ♘e6+

23. ♕d6+ ve iki hamle içinde mat!

1-0

Genç Alekhine














1 Ağustos günü Almanya’nın Rusya’ya savaş açmasından ötürü turnuva durdurulur. Alekhine o ana kadar lider gidiyor ve harika bir performans gösteriyordu. Festivalin alt kategori turnuvasında (Hauptturnier) ise lider giden sporcunun Osmanlı İmparatorluğunu temsil eden B.Hallegua (1880- bilinmiyor) olduğu bilgisini de paylaşalım. 

Yarıda kalan turnuva...
















Savaş ilanıyla birlikte Alman topraklarında bulunan tüm Rus vatandaşları, casus şüphesiyle incelenmeye alındı. Bir süre önce çok temiz duygularla sporun ve birlikteliğin konuşulduğu salonda Alekhine , Bogoljubow, Janowski ve daha nice oyuncu töhmet altında kalmıştı. Hatta Alekhine mezunu olmasına rağmen halen İmparatorluk okulunun üniformasını giyiyordu aşağıdaki resimden de anlaşılacağı üzere bu haliyle onu bir subaya benzetmeleri hiç de yersiz değildi. Alman askerleri Alekhine’i, asker zannedip tutuklarlar ve kendisi geceyi askeri kışlada geçirmek zorunda kalır.

Alekhine St.Petersburg İmparatorluk Okulu formasıyla, 1913 senesinden


Ertesi gün bu gencin subay olmadığını fark ettiklerinde onu diğer oyuncularla birlikte trene bindirip Baden-Baden’e gönderirler. Otoriteler tarafından Alman topraklarında bulunan Rus vatandaşlarının iadesiyle ilgili kararın gelmesini bu şehirde bekleyeceklerdi ancak tüm bu olanlar yetmezmiş gibi Rastatt şehrinde mola verildiğinde tren kondüktörü Rus yolcuların varlığını fark edip en yakın askeri birliği arayarak Alekhine ve diğer sporcuları ihbar etti. Bavullarından çok ciddi suç delilleri çıktı: Notasyon kağıtları!

Evet, bunlar kesinlikle Rus casusların haberleşmek için kullandığı şifreli mesajlardan olmalıydı, kimsenin gözünün yaşına bakılmadı ve tüm ekip tutuklanarak kodese atıldı! Aynı hücreyi paylaşan Alekhine ve Bogoljubow zaman geçirmek için onlarca körleme partisi oynamışlardır. Ne yazık ki bu tarihi oyunlar tarafların hafızasından silinmiş (savaşın yarattığı korku ve stresten dolayı olsa gerek) ve sadece iki parti kağıda dökülebilmiştir.

1. e4 e5 2. ♘c3 ♘f6 3. ♗c4 ♗c5 4. b4?  Daha önce hiç böyle bir şey gördünüz mü? Evans gambitinin bir türevi mi demeli acaba? Sanırım bu durumun en mantıklı açıklaması her iki oyuncunun da yaşadığı ölüm korkusuydu. Hayatlarının son oyunu olabileceği ihtimali onları ilginç deneylere ve açıklanamaz hatalara sürükleyecekti.

4... ♗xb4 5. ♘d5 ♘xd5 6. exd5 d6 7. ♘e2 O-O 8. O-O ♘d7 9. c3 ♗c5 Fili a5-karesine çekerek d4 temposundan kaçmak daha iyiydi. Siyah, ayrıca beyaz atın e2-karesinde olmasından faydalanarak 9. ... Vh4 de oynayabilirdi.

9... ♕h4 10. d4 ♗a5 11. f4 exd4 12. cxd4 ♘b6! 13. ♗b3 ♗g4

10. d4 ♗b6 11. f4 exd4 12. ♘xd4 ♘e5? Başta çok hoş gelen bu taktik hamlenin ciddi sakıncaları vardır. Bogoljubow da hücrenin atmosferinden kötü etkilenmiş olsa gerek. Kendisi 12. ... Af6 ya da Ke8 gibi basit gelişim hamleleri ile devam edebilirdi. Bu durumda Siyah, fazla eri sayesinde açık üstün kalırdı.

13. fxe5 dxe5 14. ♗a3! ♖e8

14... exd4 15. ♗xf8 ♕xf8 16. cxd4 ♕d6 17. ♕d2 ♗d7 18. ♖ae1+/=

15. ♕f3 ?

15. ♕h5! g6 16. ♕h6 Fikir Kf7!! 16... ♗f5 17. g4! exd4 18. gxf5 dxc3+ 19. ♔h1 ♗e3 20. ♕h3+−

15... exd4 Hatalar zincirinde son perde! Bogoljubow taktik varyantı sonuna kadar doğru hesaplayamadığı için hızlıca kaybediyor. Siyah bu basit hatayı yapmasaydı oyun halen ortadaydı!

15... ♔h8! 16. ♕xf7 ♗g4 17. ♗b5 exd4 18. c4! ♗e2 19. ♗xe8 ♕xe8 20. ♕xe8+ ♖xe8 21. c5 ♗a5 ve d-eri Siyaha yeterli karşı oyunu sağlardı.

16. ♕xf7+ ♔h8 17. ♗f8! İşte Bogoljubow'un gözünden kaçan hamle.

17... dxc3+ 18. ♔h1 ♗d4 19. d6 ♗e6 20. ♗xe6 ♖xf8 21. dxc7! Hatalarla dolu, kısa ve çok ilginç bir parti! Oyunculara içinde bulundukları durumdan ötürü anlayış göstermeliyiz! Alekhine de Bogoljubow da kariyerlerinin devamında harika birer körleme oyuncuları olduklarını defalarca ispatlayacaklardı!

1-0

Alekhine ve Bogoljubow: Hücre ve kader ortakları! Her iki efsane isim de vatanlarından göç etmek zorunda kalmışlardır. Görsel 1929 yılında yapacakları dünya şampiyonluğu maçı, Berlin'den. Hakemin kim olduğunu fark edebildiniz mi?



1. e4 c5 2. g3 g6 3. ♗g2 ♗g7 4. ♘e2 ♘c6 5. c3 e6 6. ♘a3 ♘ge7 7. ♘c2 O-O 8. d4 cxd4 9. cxd4 d5 10. e5 ♗d7 11. O-O ♖c8 12. ♗g5 h6 13. ♗d2 ♕b6 14. ♗c3 ♘a5 15. ♗xa5 ♕xa5 16. ♘e3 ♗a4 17. b3 ♗b5 18. ♖e1 ♕a3 19. ♕d2 h5 20. ♘c3 ♕b4 21. ♖ec1 ♗a6 22. ♗f1 ♗xf1 23. ♔xf1 ♗h6 24. f4 ♘c6 25. ♖d1 ♖fd8 26. ♘e2 ♕b6 27. ♔f2 ♗f8 28. h3 ♗b4 29. ♕b2 ♖c7 30. a3 ♗e7 31. b4 ♖dc8 32. g4 hxg4 33. hxg4 ♔g7 34. f5 ♗h4+ 35. ♔f3 ♗g5 36. f6+ ♔f8 37. ♘f4 ♘xe5+ 38. dxe5 ♖c3 39. ♕d2 ♖8c4 40. ♘g2 d4 41. ♖h1 ♔g8 42. ♖h3 dxe3 43. ♕e2 ♕d4

0-1

Satranç oyuncularının casus olmadığı anlaşılınca ülkelerine dönmelerine izin verilmiştir. Alekhine uzun bir yolculuktan sonra kendisine diplomasını veren şehre varır, artık hiçbir şey eskisi gibi değildir. Savaş tüm dünyayı etkilemektedir, satranç oynama maksadıyla ayrılıp çeşitli maceralardan sonra onca zorlulukla geri döndüğü şehrin adı dahi değişmiştir: Petrograd!

Alekhine ve Bogoljubow'un dostlukları bu olay sayesinde pekişmiştir. Taşları görmeden satranç oynamanın zorluğu bir yana dursun, bunu hücrede I. Dünya Savaşı zamanı denemek sağlam sinir ister. Oyunların kalitesini tartmak, ustaların maruz kaldığı trajik olayları da göz önüne alarak, okuyucuya kalmıştır.  Dört duvar arasındaki bir mahkum için Alekhine'nin kombinezonu hiç de fena değil, ne dersiniz?


FM Selim Çıtak

2005 senesinde FM unvanı alan Selim Çıtak onlarca uluslararası turnuvada ülkemizi temsil etmiş, 2006 yılında Milli Takıma kadar yükselmiştir. İki tane IM normu bulunan Çıtak, satranç oyunculuğunun yanı sıra yazarlık ve habercilik de yapmaktadır.  




Göre sırala Azalan Sırada Tarih Azalan Sırada Tarih Artan Sırada Tarih En çok beğenilen Güncellemeleri al

Yorumlar 4

Misafir
Guest 9861688051
 
chess24
  • Ücretsiz, Hızlı ve Kolay

  • İlk yorum yapan siz olun!

Kayıt ol
veya

Başlamak için şimdi ücretsiz hesabınızı oluşturun.

‘Kayıt Ol’u tıklayarak Hükümler ve Koşullar kabul etmiş olursunuz ve çerezler kullanımıyla ilgili bölüm de dahil olmak üzere Gizlilik politikası okuduğunuzu onaylarsınız.

Şifreni mi unuttun? Şifreyi sıfırlaman için sana bir bağlantı göndereceğiz!

Bu formu gönderdikten sonra şifre sıfırlama bağlantısı içeren bir e-posta alacaksınız. Yine de hesabınıza erişemiyorsanız bizimle iletişime geçin: Müşteri servisi

Hangi özellikleri etkinleştirmek istersiniz?

Gizliliğinize ve veri koruma yönergelerine saygı duyuyoruz. Sitemizin bazı bileşenleri kişisel bilgileri yöneten çerezlere veya yerel depolamaya ihtiyaç duyuyor.

Seçenekleri göster

Hide Options