Genel 21 Ağu 2020 | 11:00FM Selim Çıtak tarafından

Satranç Tarihindeki 'Büyük İtalyan'

Satrancın Avrupa'ya girişi Endülüs Emeviler'in İspanya'yı işgal etmesiyle oldu ve süratli bir biçimde kıtanın tamamına yayıldı. 17. yüzyılın başlarında Roma'da çalışmalarını kaleme alan bir isim diğer İtalyan satranççılar arasında hızla sivrildi. Bu kişi Gioacchino Greco'dan başkası değildi. Greco yayımlarında adı bilinmeyen bir oyuncuya karşı 1.e4 e5 2.Af3 Ac6. 3.Fc4 Fc5 4.c3! ile başlayan varyantı defalarca denediğini görüyoruz. Daha sonraları bu partilerin gerçekte var olmadığı ve Greco'nun kendi analizlerinden oluşan bir seri olduğu da ortaya sürüldü fakat gerçek her neyse fazla bir önemi yoktu çünkü günümüzde 'İtalyan Açılışı' olarak bilinen sistemin temelleri bundan 400 yıl önce bu isim tarafından atılmıştı! 

Oyunların/analizlerin çoğunda ortak bir nokta göze çarpıyordu: Beyaz hızlıca taşlarını oyuna çıkıyor, ve rakibini aç gözlü hatalarını şık bir şekilde cezalandırıyordu. Materyale fazla önem verilmediğini ve şaha karşı hücumun esas olduğu romantik dönem izlerinin görüldüğü partiler İtalyan açılışının tuzaklarını ortaya dökmesi ve bazı açılış prensiplerinin (merkez,gelişim,zayıf f7-karesi vb.) daha iyi anlaşılmasında büyük katkı sağlamıştır. Güzel birkaç örnekle başlayalım:


1. e4 e5 2. ♘f3 ♘c6 3. ♗c4 ♗c5 4. c3 ♕e7? İtalyan açılışı gibi açık oyunlarda veziri erkenden çıkmak oldukça tehlikelidir, en doğru hamlenin 4...Af6 olduğunu bugün gayet iyi biliyoruz.

5. O-O d6 6. d4 ♗b6 7. ♗g5 f6 Bir başka şüpheli hamle.

7... ♘f6 8. a4 a6 9. ♖e1 h6 10. ♗e3 O-O 11. ♘bd2 Normal olurdu.

8. ♗h4

8. ♗e3 tercihi konumsal olarak çok daha doğru olsa da Greco 'tanınmamış' rakibini tuzağa çekmek istiyordu.

8... g5 9. ♘xg5! fxg5 10. ♕h5+ Greco'nun bir partisi şöyleydi:

10... ♔d7

10... ♔f8 11. ♗xg5 ♕e8 12. ♕f3+ ♔g7 13. ♗xg8 ♖xg8 14. ♕f6# Bu analizdeki hataları fark edebildiniz mi?

11. ♗xg5 ♕f8 12. ♗f7 Tehdit Vg4(h3) mat

12... ♘ce7 13. dxe5 h6 14. ♗h4 ♖h7 15. e6+ ♔c6

15... ♔d8 16. a4 a5 17. e5 d5 18. ♘d2 c6 19. ♘e4!+− Sonucu değiştirmezdi.

16. ♗e8+ ♕xe8 17. ♕xe8+

1-0


1. e4 e5 2. ♘f3 ♘c6 3. ♗c4 ♗c5 4. c3 d6 Bu er sürüşü 4...Af6 hamlesine alternatif olarak daha makul bir denemedir.

5. d4 exd4

5... ♗b6 6. dxe5 ♗g4 7. exd6 ♘f6 ilginç bir gambit olabilirdi!

6. cxd4 ♗b4+ 7. ♘c3 ♘f6 8. O-O+/= Beyaz rahat bir biçimde kuvvetli merkez inşa etti. Siyahın eri neden alamadığı ise çok öğreticidir:

8... ♗xc3?

8... ♘xe4 9. ♖e1 ♗xc3 10. ♖xe4+ ♘e7 11. bxc3+−

9. bxc3 ♘xe4 10. ♖e1 d5 11. ♖xe4+ Greco'nun göstermek istediği güzelliklerden biri!

11... dxe4 12. ♘g5 O-O

12... ♘e5 13. ♕h5 g6 14. ♕h6 ♘xc4 15. ♕g7 ♖f8 16. ♘xh7 ♕e7 17. ♗g5+−

13. ♕h5+− Tipik çifte vuruş teması

13... h6 14. ♘xf7 ♕f6 15. ♘xh6+ ♔h8 16. ♘f7+ ♔g8 17. ♕h8#

1-0

Yukarıda incelediğimiz örneklerde Siyahın en etkili 4...Af6 hamlesini kullanmadığını görürüz. Greco'nun, hiç şüphesiz bu varyantla ilgili de söyleyecekleri vardı. Yeni oyunlara geçmeden önce İtalyan üstadın kısa hayatı (34) boyunca yaptıklarına göz atalım:

Botvinnik'e göre Greco tarihteki ilk profesyonel satranççıydı. Bu argümanın doğruluğuna güvenerek İtalyan oyuncunun çalışmalarından ve oynadığı partilerden bir gelir elde ettiğini varsayabiliriz. Ayrıca Greco'nun zamanının en kuvvetli oyuncusu olduğu yönünde sağlam iddialar mevcuttur. Paris, Londra,Roma ve Madrid gibi dönemin en büyük satranç merkezlerinde bulunmuş ve karşılaştığı tüm rakipleri alt etmiştir. Greco yazıtlarında satrancı yayma maksadıyla oyunun kurallarına değinmiş ve tavsiyelerini sıralamıştır. Bu yazıtlar daha sonra bir araya getirilerek o yılların oyuncularına ışık tutmuştur.

Greco'nun oyunlarına yer veren eski bir kaynak, Londra baskısı 1750


Şimdiyse Dev İtalyan'ın en meşhur analizlerine göz atalım:

1. e4 e5 2. ♘f3 ♘c6 3. ♗c4 ♗c5 4. c3 ♘f6 5. d4 exd4 6. cxd4 ♗b4+ 7. ♘c3 ♘xe4 8. O-O ♗xc3 9. d5! Gerçekten de inanılmaz! Greco doğru devam yolunu bundan tam 400 yıl önce keşfetmişti. Beyazın rakibine ...d5 sürme imkanı tanımadan bu şekilde atağa devam etmesi gereklidir.

9. bxc3 d5 10. ♗a3 dxc4 11. ♖e1 ♗e6 12. ♖xe4 ♕d5!=/+ Steinitz-Lasker, 1896 Moskova

9... ♘e5 Bu hamle en iyisi olmamakla birlikte oynanabilirdir.

9... ♗f6 10. ♖e1 ♘e7 11. ♖xe4 d6 12. ♗g5 ana devamyolu olarak geçer.

10. bxc3 ♘xc4 11. ♕d4 Beyazın fedası kısa süreliydi. Akla gelen ilk soru: Siyah atın üstüne yatmaya kalkarsa neler olur?

11... ♘cd6?

11... O-O 12. ♕xe4 ♘d6 13. ♕f4 ♖e8 14. ♗a3 yol yakınken taşı bu şekilde geri evrmek mantıklı olurdu. Beyazın eksik piyonuna karşılık iyi oyunu vardır.

12. ♕xg7 ♕f6 13. ♕xf6 ♘xf6 14. ♖e1+ ♔d8 Siyahın fazla açgözlü davranması durumunda çok şık bir tablo meydana gelir.

14... ♘fe4 15. ♘d2 f5 16. f3 O-O 17. fxe4+/=

15. ♗g5 ♘e8 16. ♖xe8+! ♔xe8 17. ♖e1+ ♔f8 18. ♗h6+ ♔g8 19. ♖e5 ve sonraki hamlede mata çare yoktur.

1-0


1. e4 e5 2. ♘f3 ♘c6 3. ♗c4 ♗c5 4. c3 ♘f6 5. d4 exd4 6. cxd4 ♗b4+ 7. ♘c3 ♘xe4 8. O-O ♘xc3 Açık konumlarda zaman çok önemlidir. Bu konumda Siyahın değerli vakit kaybederek gelişimde iyice geri kaldığını görüyoruz.

9. bxc3 ♗xc3?

9... d5 10. cxb4 (10. ♗b5 ♗e7 11. ♘e5 ♗d7 ) 10... dxc4 11. ♖e1+ ♘e7 12. ♕a4+ c6 13. b5 sonrasında Beyaz erini geri alırdı.

10. ♕b3 Tipik Greco! Beyaz hücum uğruna kaleden vazgeçiyor.

10. ♗a3 hamlesi de kayda değerdir.

10... ♗xa1? Son hata! Bu dakikadan itibaren Beyazın atağı su gibi akar.

10... d5 11. ♕xc3 dxc4 12. d5 ♘e7 13. ♖e1! (13. ♕xg7? ♖g8 14. ♕e5 ♕xd5 ) 13... O-O 14. ♗b2 f6 15. ♗a3 ♖f7 16. ♕xc4+/=

11. ♗xf7+ ♔f8 12. ♗g5! Tempo!

12... ♘e7 13. ♘e5 Dikkat ettiyseniz Beyaz a1-filini geri almakla dahi uğraşmıyor.

13... ♗xd4 14. ♗g6 f7-karesinden mat tehdidiyle.

14... d5

14... ♗xe5 15. ♕f7#

14... hxg6 15. ♕f7#

15. ♕f3+ ♗f5

15... ♘f5 hamlesi de oyunu kurtarmaya yetmezdi. Siyah kale ve birkaç piyon fazlalığına rağmen çaresizdir. Taşların etkin kullanımına yerinde bir örnek! 16. ♗xf5 ♕xg5 17. ♗xc8+ ♔e7 (17... ♕f6 18. ♘d7+ ) 18. ♕f7+ ♔d6 19. ♕d7+ ♔xe5 20. ♕e6+ ♔f4 21. g3+ ♔f3 22. ♖e1 mat kaçınılmazdır.

16. ♗xf5 ♗xe5 17. ♗e6+ ♗f6 18. ♗xf6 ♔e8 19. ♗xg7

1-0

Greco'nun el yazmaları, 1623 (?)


Efsaneye göre Avrupa'da rakip bırakmayana Greco, yeni dünyaya açılmak için okyanusu geçmeye karar verir (Morphy'nin tam tersi; Amerikalı oyuncu Amerika'yı fethettikten sonra yeni rakip arayışları için Avrupa'ya yelken açmıştı-1857) ve Küçük Antiller çevresinde bir hastalığa yakalanarak genç yaşta hayata gözlerini yumar. Greco'nun analizlerinin büyük bir bölümü günümüze kadar gelmiştir ve hatta İtalyan açılışını öğrenmeye niyetlenenlere ilk gösterilen örnek partiler yine onunkilerdir!

Not: Bahsi geçen İtalyan açılışının FM Selim Çıtak tarafından hazırlanan ve Greco'dan da örnekler içeren ders videosu linki:

https://chess24.com/tr/learn/advanced/video/italyan-acilisi-ana-devamyolu-7-ac3/genelbakis


FM Selim Çıtak

2005 senesinde FM unvanı alan Selim Çıtak onlarca uluslararası turnuvada ülkemizi temsil etmiş, 2006 yılında Milli Takıma kadar yükselmiştir. İki tane IM normu bulunan Çıtak, satranç oyunculuğunun yanı sıra yazarlık ve habercilik de yapmaktadır.





Göre sırala Azalan Sırada Tarih Azalan Sırada Tarih Artan Sırada Tarih En çok beğenilen Güncellemeleri al

Yorumlar 1

Misafir
Guest 10776469170
 
chess24
  • Ücretsiz, Hızlı ve Kolay

  • İlk yorum yapan siz olun!

Kayıt ol
veya

Başlamak için şimdi ücretsiz hesabınızı oluşturun.

‘Kayıt Ol’u tıklayarak Hükümler ve Koşullar kabul etmiş olursunuz ve çerezler kullanımıyla ilgili bölüm de dahil olmak üzere Gizlilik politikası okuduğunuzu onaylarsınız.

Şifreni mi unuttun? Şifreyi sıfırlaman için sana bir bağlantı göndereceğiz!

Bu formu gönderdikten sonra şifre sıfırlama bağlantısı içeren bir e-posta alacaksınız. Yine de hesabınıza erişemiyorsanız bizimle iletişime geçin: Müşteri servisi

Hangi özellikleri etkinleştirmek istersiniz?

Gizliliğinize ve veri koruma yönergelerine saygı duyuyoruz. Sitemizin bazı bileşenleri kişisel bilgileri yöneten çerezlere veya yerel depolamaya ihtiyaç duyuyor.

Seçenekleri göster

Hide Options