Genel 25 May 2020 | 13:38FM Andrey Terekhov tarafından

Levon Aronian: Ermeni Süperstar

Levon Aronian Ermenistan takımının üç Olimpiyat madalyası aldığı dönemde lideri ve dünyanın açık ara 2 numarasıydı, eğer bir Dünya Şampiyonluğu maçı oynamazsa Paul Keres ile beraber bu şansı yakalayamamış en iyi oyunculardan biri olacak. Bunun için hala zaman var, fakat ne olursa olsun Levon satranç dünyasını aydınlatmaya devam ediyor. #HeritageChess kampanyası kapsamında FM Andrey Terekhov Ermeni 1 numarasını inceliyor.


Kaçırdıysanız Levon Aronian’ın harika Banter Blitz gösterisini izleyin. Harika satranç oynarken iyi niyetli sataşmanın ustası ünvanını da hakettiğini gösteriyor:

Başlangıç ve Antrenörleri

Levon Aronian 6 Ekim 1982’de Ermenistan’ın başkenti olan Erevan’da doğdu,  babası bir Yahudi olan Grigory Aronov ve annesi bir Ermeni Seda Aronovaydı.

Levon with his mother Seda in Venice | photo: Crestbook

Aronian’ın satrancı ne zaman öğrendiği ve ona kimin öğrettiği konusunda bir çok hikaye okudum, o yüzden ona nasıl olduğunu sormak istedim: 

Sovyetler Birliği dağılana ve seyahat etmek zorlaşana kadar her yaz Belarus’da Vitebsk bölgesi Tolochin’de Kokhanova adında ufak bir köye ailemle tatile giderdik. Babamın ailesi orada yaşıyordu. Benden 6.5 yaş büyük olan kardeşim Lilit o dönemde 15 yaşındaydı. Beni yanına alması ve arkadaşlarıyla oynamama izin vermesi için ona yalvarıyordum. Bu onu sinir ediyordu ve biraz kişisel özgürlük kazanabilmek için beni oyalayabileceği bir şey bulmaya karar verdi. O dönemde damayı zaten seviyordum, o yüzden satranç mantıklı bir seçenek olarak gözükmüştü. Bu olay 1991 yazında yaşandı, o zaman 9 yaşındaydım.

Günümüze göre 9 yaş satranç öğrenmek için geç bir yaş olabilir ama Aronian aradaki farkı çabucak kapattı. İlk günlerinden itibaren güçlü oyunculardan satranç öğrenme konusunda şanslıydı:

Belarus’dan döndüğümüzde çoktan satranca kafayı takmıştım. Aileme nerede satranç oynayıp daha iyi öğrenebileceğimi sorduğumda beni Öncüler Evine(Sovyetler döneminde gençlerin okul dışı aktiviteler gerçekleştirdiği bir kulüp)’e götürdüler. İlk antrenörüm, bir amatör olan ama çok aktif olan Lyuıdmila Finaryovaydı. Lyudmila bir Yahudiydi ve ben de yarı Yahudi olduğum için beni sevmişti. Kızının pogromdan sonra Baku’den ayrılan ve çok iyi bir oyuncu olan bir arkadaşı vardı. Bu kişi Melikset Khachiyandı. Kısa bir süre sonra Lyudmila, benim çok yetenekli olduğumu ve onunla çalışmaya devam etmem gerektiğini düşündüğünü söyledi. Böylece Öncüler Evinden ayrıldım ve Melik’in yarı zamanlı antrenör olarak çalıştığı satranç kulübüne gitmeye başladım.  

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra ülkemizde büyük bir karmaşa vardı. Özelleştirmeler sonucu Baküden gelen bir çok göçmen kalacak bir yer bulamıyordu(tüm yurtlar ya Sovyetler Birliği memurlarına ya da bir şekilde bu yurtları alabilen kişilere aitti). Ailem Melikset’e bizimle kalmasını ve onun karşılığında beni yetiştirmesini önerdi. Melikset benim abim gibi olmuştu. 1991’in sonlarından 1998’in sonlarına kadar beraber çalıştık.

Bu yıllar benim için oldukça başarılı yıllardı, böylesine başarılı bir oyuncunun bana antrenörlük yapması benim ilerlememe yardımcı olmuştu. 1997 yılında ona bir apartman dairesi almayı başardık. Onun oyuncu olarak da başarılı bir kariyeri vardı, o yüzden yavaşça birbirimizden uzaklaştık.

Melikset Khachiyan’dan biraz daha bahsedelim. Melikset Bakü’de büyüdü ve gençlik yıllarında Kasparov’un antrenörlerinden olan Alexander Nikitin ve Alexander Shakarov ile çalıştı. Levon’un da anlattığı gibi, Sovyetler Birliğİ’nin dağılması ile Khachiyan ırksal şiddetten kaçtı ve Erevan’a yerleşti. Khachiyan sonrasında bir kez daha göç ederek 2006 yılında büyük usta olduğu ABD’ye yerleşti.

Levon Aronian Ermenilerin Bakü’den toplu göçünün 1990’larda Ermeni satrancının ilerlemesinde büyük bir payı olduğunu düşünüyor:

Bence 1990’larda satrancımız çok güçlendi. Bakü Erevandan çok daha uluslararası bir şehir olduğu için o dönem Azerbaycan’ı terk eden antrenörler çok daha tecrübeliydi.

Benim dönemimdeki ya da benden biraz daha büyük Ermeni oyunculara baktığınız zaman çoğumuz ya Oleg Dementiev(Arshak Petrosian ve Vladimir Akopian’ın antrenörü) ya da Bakü bağlantılıyız.

Genç Levon Aronian çabukça ilerledi. 1994 yılında Etienne Bacrot, Ruslan Ponomariov, Francisco Vallejo Pons ve Alexander Grischuk gibi isimlerin önünde bitirerek Dünya 12 Yaş Altı Şampiyonu oldu.

Khachiyan’la yollarını ayırdıktan sonra Levon Aronian ünlü bir kaç Ermeni antrenörle de çalıştı:

Müthiş bir gençler antrenörü olan Arsen Yegiazarian ile bir süre çalıştıktan sonra zaten yaşıma göre ilerlemiş olduğum için Arshak Petrosian ile çalışmaya başladık. Onunla sadece yarım yıl çalışmış olmamıza rağmen satrancım üzerindeki etkisi oldukça büyük. Alekhine, Tal ve Kasparov gibi romantik bir satranç tarzını seviyordum fakat Arshak Petrosian ile konumsal oynamayı seven biriyle tanışmış oldum. Sonrasında da arada çalıştık ve Arshak’dan bir çok kez tavsiyeler aldım. 

Büyük usta olduktan sonra satranç hayatımdaki en önemli isim Gabriel Sargissian oldu. Beraber bir çok çalışma yaptık ve satranç DNA’mın %80’i ona ait diyebilirim. Açılış bilgimin büyük bir kısmı ve satranç oynama tarzım onunla beraber çalıştığım yıllarda gelişti. 

Levon Aronian, Arianne Caoili and Gabriel Sargissian by Lake Sevan in Armenia | photo: Crestbook 

1990ların ortasına gelindiğinde Aronian’ın potansiyeli herkesin gözü önündeydi. Hatta bir kaç yıl boyunca Aronian fazla yetenekli olmakla itham edilecek, sadece yetenekle ilerlediği söylenecekti. Mesela 2011 yılında Sergey Shipov onun için “insanlık dışı yeteneğe sahip bir tembel” diyecekti. Bu şaka yollu söylenmişti ama Aronian da eşilik etmişti. Bu yorum sorulduğunda Aronian “en azından insanlık dışı çok çalışan ortalama oyuncudan iyi” diyecekti. 

Aronian, 2000 yılında büyük usta oldu fakat en üst seviyeye ulaşması zaman aldı. O zaman için onun önündeki engel üst seviye turnuvalara katılmak için ödemesi gereken yüksek seyahat ücretleriydi. Bu sorunu aşmak için 2001 yılında federasyon da değiştirip Berlin’e yerleşti, ancak federasyon değişimi bir yıldan az sürdü. Bugünlerde Aronian sürekli seyahat ediyor ve Ermenice, Rusça, İngilizce ve Almanca konuşuyor. 

2002 yılında Dünya Gençler Şampiyonu ve Ermenistan Şampiyonu oldu, bu arada bu onun tek ulusal şampiyonluğu.

Üst Seviye Oyuncu

Aronian ilk 10’a girdiği 2005 yılından beri en üst seviyedeki yerini korudu. Kasım 2010’dan Eylül 2014’e Aronian dünya 2 ya da 3 numarasıydı. 2014 yılında 2830 ile Kasparov, Carlsen ve Caruana’nın ardından elde edilmiş en yüksek dördüncü ratingi elde etti. 

Bu yıllarda Aronian bir çok turnuva kazandı, aşağıdaki liste tabii ki de eksik fakat geçtiğimiz 15  senede Levon’un başarıları hakkında bir fikir verecektir. 

  • 2005 – Khanty-Mansiysk Dünya Kupasını oyun kaybetmeden kazandı. 

  • 2006 – Linares turnuvasını kazandı. 

  • 2007, 2008, 2012, 2014 –4 kere Wijk aan Zee’yi kazandı.

  • 2013 –Moskova’da Alekhine Anı Turnuvasını ve Bilbao’da Grand Slam Chess Masters’ı kazandı. 

  • 2015 – Sinquefield Cup’ı Carlsen, Giri ve Nakamuranın bir puan önünde kazandı. 

  • 2017 – Grenke Chess Classic, Norway Chess ve Dünya Kupasını kazandı. 

  • 2018 – Gibraltar Masters ve Sinquefield Cup’ı kazandı. 

Son olarak, Aronian ülkesini 2006, 2008 ve 2012 olmak üzere üç kere Olimpiyat madalyasına ulaştırdı ve Ermenistanda adeta ulusal kahraman oldu. 2005 yılında yılın sporcusu, 2009 yılında Sporun Şereflendirilmiş Ustası ve 2012 yılında da Mesrop Mashtots liyakat nişanı aldı (çeşitli alanlarda başarılı isimlere verilen bir devlet nişanı). 

Bu başarılara ek olarak, Aronian 2005 ve 2007 yıllarında Chess960 Dünya Şampiyonu, 2009’da Rapid ve 2010’da Blitz Dünya Şampiyonu oldu.

Levon Aronian at the 2019 Gibraltar Masters | photo: Niki Riga

Aronian Dünya Şampiyonluğu hariç bir çok ünvanı aldı fakat kariyerindeki en büyük hayal kırıklıkları hep Adaylar Turnuvalarında oldu. Bu açıdan eski oyuncu Paul Keres’e benziyor. 

Bu kesinlikle yeterince denememesinden değil. Aronian peş peşe 6 Adaylar Turnuvası oynayan modern dönemdeki tek oyuncu. En çok yaklaştığı zaman 2013 yılında turnuvanın ilk yarısını Carlsen ile eşit bitirdiği zaman olmuştu. İkinnci yarıda ise üç oyun kaybetti ve Carlsen ve Kramnik’in yarım puan gerisinde bitirdi.

Bu turnuvada Aronian turnuvanın tecrübeli ismi olacak. 2017 yılında verdiği bir röpörtajda satrançta dönem farklarını şöyle açıklıyor:

1980’lerdeki dönem satranç için muhtemelen en kötü ikinci dönemdi, belki 1950’lerden sonra. 1970’ler ve 1990’lar çok daha iyiydi. 

1980’lerde benim dönemimde ben, Grischuk, Nakamura ve Mamedyarov varız. 1990’lar ve 1970’lerde ise çok daha fazla oyuncu var. Benim dönemim yetenekli olsa da yeterince istekli değildi.

Sadece genç oyuncular değil, 70’lerde doğmuş olan efsaneler -Kramnik ve Anand- de bana umut veriyor. Benden gençlerle oynadığımda bazı şeyleri daha iyi yaptığımı görüyorum ve bu beni genç hissettiriyor. 


Blöf sanatı
Levon Aronian’ın kariyerinde bir çok güzel oyun var. O tehlikeli bir atak oyuncusu ve bazen sadece blöf yapıyor. Aşağıdaki maç bunun güzel bir örneği:                                   Aronian – Grischuk 

Sinquefield Cup, Saint Louis 2018


Siyah’ın beyaz karelerde güçlü bir ablukası var. Konum eşit gözüküyor fakat Fabiano Caruana’nın “gangster hamle” diyeceği bir kaliye fedasıyla oyun tamamen değişiyor. Nesnel olarak bakıldığında iyi bir feda gibi gözükmüyor ama bunu analizde kanıtlamak maçta kanıtlamaktan daha kolay, özellikle Grischuk’un zaman sıkıntısında olduğu düşünülünce.

18.Kxf7!? Şxf7 19.Kf1+ Ff5! 20.g4 g6 21.Vc1 Şg7? 

Bilgisayar 21… Re6! 22.Vh6 Şg8 ile beyazın yeterince karşılığı olmadığını söylüyor.


22.gxf5 gxf5 23.Fxe4 fxe4 24.Vf4 h6 25.Vc7+ Şh8?! 

İçgüdülere aykırı gelen 25..Şg6! daha iyiydi. 


Beyaz şahını tahtanın ortasında saklayarak kurtarıyor. 


26.Fd6 Kg8+ 27.Şf2! Kg6 28.Fe5+ Şg8 29.Şe3! 

Oyunun gidişatı değişti ve şimdi siyah şah tehdit altında. Siyah dikkatli oynayarak oyunu eşitleyebilirdi, ama öyle olmadı:

29...Kd8? 30.Ve7! 


Siyahı tamamen felç eden bir hamle: 30...Vd7 31.Kf8+ ya da 30.. Kc8 31.Kf6! Kfx6 32.Vxf6 ile g7’den mat tehdidi. Kale c7 karesine gidemiyor ve 32...Vd7 33.Vg6+ Şf8 34.Fd6+ ile beyaz veziri alıyor.


Siyahın neredeyse yapacak hamlesi yok. 30...b5 31.h4 a5 32.h5 Kg5 33.Kf6 Kxe5 34.Kg6+’dan sonra siyah terk ediyor.

                                              Satrancın ötesinde

Levon Aronian’ın olumlu ve neşeli bir kişiliği var. Ek olarak, gerçek bir rönesans insanı olarak görülüyor, bir çok alanla ilgili ve bir çok alanda kültürlü.

Örnek olarak müziğe bakalım. Bir röpörtajda en sevdiği jazz müzisyenlerinden bahsediyor, ve onları en iyi satranç oyuncularıyla kıyaslıyor:

Vasily Smyslov Grant Green ile benzetilebilir. Ahenkli bir oyun ve harika teknik. Tigran Petrosian ile de Warne Marsh’ı eşleştiriyorum. Bazılarına çok sıkıcı ve sakin gelen ama aslında derin ve ilginç olan özgün bir tarz.

Jazz sevmiyorsanız, Aronian’ın Twitter’da paylaştığı favori beş senfonisine bakabilirsiniz:

Klasik müzik de sevmiyorsanız en iyi beş rock albümüne ne dersiniz?

Sonuç? İlginç bir konuşma yaşayabileceğiniz birini arıyorsanız Aronian aradığınız kişi.

Kahredici Kayıp

Yazının bu acıklı kısmı için ne diyeceğimi bulmak zor.

Levon Aronian ve Arianne Coili mükemmel bir çiftti. Arianne, uğraştığı her şeyde başarılı olan çok yetenekli bir kadındı. 7  tane Satranç Olimpiyatında oynamış olmasının yanı sıra, ekonomi doktorası olan, bir albümü olan, Dancing with the stars’da parlaşmış, kendi danışmanlık şirketini kurmuş, Erevan’da bir gazete kurmuş ve bir çok ülkede 20 gün boyunca bisiklet sürerek Ermeni okulları için para toplamıştı.

Levon ve Arianne 2017 yılında 13. yy’da yapılmış bir Ermeni kilisesinde düzenlenen harika bir törenle ülkenin başkanının da katılımıyla evlendi. Çiftin her fotoğrafı mutluluk yayıyordu. 

Mart 2020’de Ermenstandan üzücü haberler geldi, Arianne bir araba kazası geçirmiş ve iki hafta sonra hayatını kaybetmişti.

Levon’un yaşadığı üzüntü tahmin bile edilemez. Sadece satrancın ona kısa süreli de olsa bir rahatlık vereceğini umuyorum. Dünyada buna Levon’dan daha çok ihtiyacı olan kimse yok şu an….


Siz satranca nasıl başladınız? Tecrübelerinizi yorumlarda ya da #HeritageChess hashtagi ile paylaşın!


FM Andrey Terekhov

Andrey Terekhov (@ddtru) grew up in Russia, lived in many countries and currently resides in Singapore. His best results at the board are victories at the Munich Open (2008), Nabokov Memorial in Kiev (2012) and shared 2nd place at the Washington Open (2018). He is the author of the Two Knights Defense course on Chessable. For the past few years Andrey has been writing a book about Vasily Smyslov, with publication planned for late 2020.


How did you get into chess? Share your experiences in the comments or using the hashtag #HeritageChess!   

See also:


Göre sırala Azalan Sırada Tarih Azalan Sırada Tarih Artan Sırada Tarih En çok beğenilen Güncellemeleri al

Yorumlar 0

Misafir
Guest 9888059723
 
chess24
  • Ücretsiz, Hızlı ve Kolay

  • İlk yorum yapan siz olun!

Kayıt ol
veya

Başlamak için şimdi ücretsiz hesabınızı oluşturun.

‘Kayıt Ol’u tıklayarak Hükümler ve Koşullar kabul etmiş olursunuz ve çerezler kullanımıyla ilgili bölüm de dahil olmak üzere Gizlilik politikası okuduğunuzu onaylarsınız.

Şifreni mi unuttun? Şifreyi sıfırlaman için sana bir bağlantı göndereceğiz!

Bu formu gönderdikten sonra şifre sıfırlama bağlantısı içeren bir e-posta alacaksınız. Yine de hesabınıza erişemiyorsanız bizimle iletişime geçin: Müşteri servisi

Hangi özellikleri etkinleştirmek istersiniz?

Gizliliğinize ve veri koruma yönergelerine saygı duyuyoruz. Sitemizin bazı bileşenleri kişisel bilgileri yöneten çerezlere veya yerel depolamaya ihtiyaç duyuyor.

Seçenekleri göster

Hide Options