Genel 26 Tem 2020 | 05:00FM Selim Çıtak tarafından

Devlerin Savaşı: Karpov-Kasparov 1984 (1/3)

Bobby Fischer 1975 yılında yeni aday Karpov'la yapacağı maçın şartlarında FIDE ile anlaşmazlığa düşünce ani bir kararla satrancı bırakır ve taht kan dökülmeden el değiştirir. Taçı mücadelesiz bir şekilde elde eden Karpov, ilerleyen senelerde gösterdiği performansla 'bir numara' etiketini hakkettiğini fazlasıyla gösterir. Önce 1978 yılında Bagiuo City'de (Filipinler) unvanını Korchnoi'ye karşı korur ve daha sonra yeniden karşısına çıkan efsane ismi 1981'de Merano/İtalya'da bozguna uğratır.

Karpov-Korchnoi, Merano 1981


Karpov'un başarıları sadece bununla da kalmaz, o yıllarda fırtına gibi esen şampiyon, neredeyse oynadığı tüm büyük turnuvaları da kazanmaktadır. Sade ve konumsal stili, taş gibi sinirleri, derin satranç anlayışı ve arkasında duran, desteğini asla esirgemeyen Sovyet heyetiyle birlikte adeta yenilmezdir. Karpov o dönem otoritelerinin tam da aradığı şampiyondur, kalıplara uymaktadır: Asi değildir, mevcut rejimi destekler, soğukkanlı,metodik ve tam bir görev adamıdır. 'Satranç kültürün bir parçasıdır' (M.Botvinnik) gerçekten de çok yerinde bir deyiştir çünkü o yıllarda değişim (Perestroyka) içerisinde olan Sovyetler Birliği bir sene içinde Karpov'un karşısına zıt kutuptan bir aday çıkartmayı başaracaktı! 

1983-84 adayın belirlenmesi

Interzonal turnuvadan kalifiye olmayı başaran altı usta, eski finalistler Korchnoi ve Hubner'e katılarak muhteşem sekizliyi oluşturdu. Eleme usulu oynanacak etkinlikte son ayakta kalan 'yeni aday' olacak ve şampiyonla unvan maçı yapma hakkı kazanacaktı. Listeye bakıldığında son üç (hepsi Karpov'a karşı olmak üzere iki unvan maçı ve bir adaylar finali) denemesinde de sonuna kadar giden Korchnoi favoriler arasında olmalıydı ancak 1983 reyting listesi öyle demiyordu:

1 . Karpov,An. USR 2710
2 . Kasparov,G. USR 2690
3 . Ljubojevic,Lj. YUG 2645
4 . Andersson,U. SWE 2635
5 . Huebner,R. GER 2625
6 . Polugaevsky,L. USR 2625
7 . Portisch,L. HUN 2620
8 . Tal,M. USR 2620
9 . Petrosian,T. USR 2605
10. Spassky,B. USR 2605
11. Timman,J. NED 2605
12. Kortchnoi,V. SUI 2600

Kasparov'un çeyrek finalde rakibi, Ukrayna-Lviv satranç ekolünün yetiştirdiği en büyük isimlerden biri olan Beliavsky'dir. Reyting listesinde ilk 10'da bulunmamasına rağmen birçok uzmana göre Beliavsky adaylar turnuvasının en ciddi oyuncularından biriydi. Kasparov ilk galibiyeti alan taraf olmasına karşın skorun eşitlenmesine engel olamaz. Maçın devamında form tutan Bakülü, art arda elde ettiği zaferlerle yarı finale adını yazdırmayı başarır. Şimdi inceleyeceğimiz parti ise Şah-Hint savunması sevenler için oldukça öğreticidir.


1. d4 ♘f6 2. c4 g6 3. ♘c3 ♗g7 4. e4 d6 5. f3 O-O 6. ♗e3 a6 7. ♗d3 c5 Siyah, 6...a6 hamlesini işe yarar kılmak için c5'li sistemleri tercih ediyor.

8. dxc5

8. d5 b5 Muhtemelen genç Kasparov'un niyetiydi. 9. cxb5 ♘bd7 10. bxa6 ♕b6 11. ♖b1 ♘e5 12. ♗c2 ♗xa6 13. ♘ge2 ♘c4 büyük baskıyla.

8... dxc5 9. ♗xc5 Şah-Hint gibi açılışlarda yapılan er fedasını kabul etmenin belli başlı bedelleri vardır. Hele siyah taşlarla oynayan Kasparov ise...

9. e5 ♘fd7 10. f4 ♘c6 11. ♘f3

9... ♘c6 10. ♘ge2 ♘d7! Siyah, vakit kazanarak e5-karesine yöneliyor. Kasparov'un başlattığı dinamik kısa sürede sonuç verecek.

11. ♗f2

11. ♗a3? ♘de5 12. ♘d5 e6! 13. ♗xf8 ♗xf8 14. O-O exd5 15. exd5 ♘b4−+

11. ♗e3 ♘de5 12. ♘c1 ♗e6 13. ♘d5 b5!

11... ♘de5 12. ♘c1 ♗h6! a1-h8 çaprazında istediği etkinliğe erişemeyen file yeni görev vererek.Tehdit Fxc1 ile d3-filinin savunucusunu yok ederek taş kazanmak.

13. ♘d5? Daha oyunun açılış safhasından büyük baskı altına alınan Beliavsky ciddi bir hata daha yapıyor.

13. ♗e2 hamlesiyle konumu tutmak mümkündü. 13... ♕xd1+ 14. ♘xd1 ♗e6 15. ♘e3 (15. b3? ♘b4 16. O-O ♘c2 17. ♖b1 ♘a3 18. ♖a1 ♗g7 ) 15... ♘d4 16. ♗d1=/+

13... e6 14. ♗b6 ♕g5! 15. O-O Beyazın en iyi şansı.

15. ♘e3 ♘d7!−+ birkaç hamle önce günü kurtaran fil düşerdi.

15... exd5 16. f4 ♕h4 17. fxe5

17. g3 ♕e7 18. cxd5 ♗g4! 19. ♗e2 ♕b4

17... d4! Beyaz, taşını geri almayı başardı ancak oldukça zor duruma düşmüştür. b6 ve c1-karelerinde duran aletleri oyundışı kaldığı gibi Siyahın figürleri aktiftir.

18. ♘e2 ♗e3+ 19. ♔h1 ♘xe5 20. ♗c7 ♕e7 21. ♗xe5 ♕xe5 22. ♕e1 ♗d7 23. ♕g3 ♖ae8 24. ♘f4 ♗c6 25. ♘d5 ♕xg3 26. hxg3

26. ♘f6+ ♔h8 27. hxg3 ♖e5

26... ♖e5 Daha iyi er yapısı ve fil çifti sayesinde Kasparov zorlanmadan sonuca gider.

27. g4 h5 28. ♘f6+ ♔g7 29. gxh5 ♖h8 30. g3 ♖exh5+ 31. ♘xh5+ ♖xh5+ 32. ♔g2 f5 33. ♖ae1 fxe4 34. ♗b1 ♖c5! 35. b3 b5 36. ♖xe3 dxe3 37. ♖e1 bxc4 38. bxc4 ♖xc4 39. ♖xe3 ♖b4! 40. ♖b3 e3+ 41. ♔f1 ♗b5+ 42. ♔e1 a5! 43. ♗e4 ♖xb3 44. axb3 ♔f6 45. ♔d1 g5 46. ♔c2 ♔e5 47. ♗g6

0-1

Alexander Beliavsky (1953-)


Yarı final mücadelesinde ise rakibi 'Korkunç Viktor'dan başkası değildir. Genç Kasparov'un önündeki tek engel tecrübeli rakibi değildi, bu maçın Amerika'ya alınması Sovyet otoritelerini epey hiddetlendirmiş ve ülkelerinden kaçan Korchnoi ile bu topraklarda yapılacak maça sırt çevirmelerine sebep olmuştu. Bu durumu başka politik olaylar da takip edince Kasparov'un yarı final mücadelesine çıkamama ihtimali belirir. Çözüm için Kasparov en büyük destekçilerinden yardım ister: Sovyet Politbüro üyesi ve Azerbaycan Komünist Partisi Genel Sekreteri Heydar Aliyev! Azerbaycan'ın başkanı uzun yıllardır Bakülü gence destek olmaktaydı çünkü Sovyetler Birliği'nin üst kademelerinde çoğunluk Karpov destekçilerinden oluşmaktaydı. 

Tüm uğraşlara ve baskılara rağmen Kasparov Amerika'ya gidemedi ve yarı final müsabakasında hükmen yenik sayıldı. İşte tam bu esnada  Korchnoi, dünya satranç sahnesine çıktı ve bu şekilde kazanmak istemediğini belirterek maçı diğer yarı final mücadelesi olan Smyslov-Ribli ile birlikte İngiltere'de oynamayı kabul etti. Korchnoi'un bu davranışı kendisine pahalıya mal olsa da (7-4 Kasparov galibiyeti)  'ezeli düşman'ı Karpov'u tahttan indirecek gencin önünü açması onda pişmanlık uyandırmamış olsa gerek!

Dünya şampiyonunun karşısına çıkması muhtemel isimler ikiye düşmüştü: Adayların en genci ve en yaşlısı: Smyslov-Kasparov! 1980'lerin başından beri dünya satrancını kendisine hayran bırakan Bakülü'nün buralara geleceği az çok tahmin ediliyordu ancak 63 yaşındaki 7. Şampiyon Smsylov'un finale ulaşacağını kimse öngöremezdi. Bu başarı günümüzde bile halen 'gelmiş geçmiş en büyük satranç olaylarından biri' olarak kabul görmektedir.

 Adaylar Finali: Kasparov-Smyslov, Vilnüs 1984


Kasparov bir oyun bile vermeden final mücadelesini 4-0 kazanarak Karpov'un yeni rakibi olmaya hak kazanır. Bu gencin önlenemez yükselişi artık yeni bir boyuta ulaşmış, sonraki mücadelesini, adını 'ölümsüzler' listesine yazdırmak için verecektir. Karpov ile yapacağı muhteşem savaşın detaylarını yazı dizimizin ikinci bölümünde inceleyeceğiz ancak önce adaylar turnuvası tablosunu ve sonrasında ise Vilnüs-Lityanya'dan güzel bir parti inceleyelim.

Moskova'ya giden yol 1983-84















1. d4 d5 2. ♘f3 ♘f6 3. c4 c6 4. ♘c3 e6 5. ♗g5 ♘bd7 6. e3 ♕a5 Cambridge Springs Savunması. Bu devamyolunda Siyahın fikri, e1-a5 çaprazındaki açmazdan faydalanarak Ae4 tehdidini ortaya koymak ve erkenden girişimi ele geçirmektir.

7. cxd5

7. ♗d3 ♘e4 8. ♖c1 ♘xg5 9. ♘xg5 dxc4−+ bu açılışın en tipik tuzağıdır.

7... ♘xd5 8. ♕d2 ♗b4 9. ♖c1 O-O 10. ♗d3 e5 11. O-O exd4 12. exd4

12. ♘xd4? ♘xc3 13. bxc3 ♗a3 g5-karesindeki filin savunmasız kalmış olması belirleyicidir.

12... f6 13. ♗h4+/= İzole erle kalmasına rağmen Beyazın konumu tercih edilir.

13... ♖d8 14. a3! Dinamik oyunda çığır açacak olan geleceğin şampiyonu, kendisi için 'standart' hale gelecek hamlelerinden birini yapıyor. Beyaz bir er feda ederek taş aktivitesini arttırma peşinde.

14... ♗xc3 15. bxc3 ♘f8 Smsylov, 40 yılı aşkın tecrübesiyle, erin alınmasının ne kadar riskli olduğunu sezmiştir.

15... ♕xa3 16. c4 ♘b4 17. ♗e4 Tehdit Ka1 17... ♘a6 18. ♖fe1 Beyazın girişimi büyük potansiyel içerir.

16. ♗g3 ♗e6 17. ♖fe1 ♗f7 18. c4 Oyunun kırılma anlarından biri. Kasparov bu hamlesiyle ünlü rakibine mesaj gönderiyor: "Seninle oyunsonu oynamaktan çekinmiyorum!". Kısa bir not, Smyslov dünya satranç tarihin en büyük üç oyunsonu üstadından biridir!

18. ♕b2 b5 19. ♘d2 ♘e6 20. ♘e4 Ufak üstünlüğü muhafaza ederdi.

18... ♕xd2 19. ♘xd2 ♘b6 20. ♘b3 ♘a4 21. ♗f1 ♖d7 22. ♘a5 ♘e6

22... ♖xd4! 23. ♖e7 c5 24. ♖xb7 ♖d7 25. ♖cb1+/=

23. d5 ♘d4 24. dxc6 ♘xc6 25. ♘xc6 bxc6 26. c5! Beyaz, fil çifti sayesinde sarsılmaz avantaja sahiptir. Bu üstünlüğün tam puana çevrilme aşamasında ise genç oyuncu büyük bir olgunluk gösterecektir.

26... ♖e8

26... a5 daha dirençlidir.

27. ♖xe8+ ♗xe8 28. ♗d6± ♗f7 29. ♖b1 ♗d5? Son hata!

29... ♖d8 30. ♖b7 a5 31. h4 ♘c3 32. ♗d3 ♖e8± Ancak 'gününde bir Smyslov' burdan sağ çıkabilir.

30. ♖b8+ ♔f7 31. ♖f8+ ♔e6 32. g3 g6

32... f5 33. f4 ♖b7 34. ♗a6 ♖b1+ 35. ♔f2 ♗b3 36. ♗d3!+−

33. ♗a6 Fil çiftinin gazabı.

33... ♖xd6 34. cxd6 ♔xd6 35. ♖xf6+ ♔e5 36. ♖f8 c5 37. ♖e8+ ♔d4 38. ♖d8 ♔e5 39. f4+ ♔e4 40. ♗f1 ♗b3 41. ♔f2 ♘b2
Smyslov'u Smyslov gibi yenmek!

1-0

FM Selim Çıtak

2005 senesinde FM unvanı alan Selim Çıtak onlarca uluslararası turnuvada ülkemizi temsil etmiş, 2006 yılında Milli Takıma kadar yükselmiştir. İki tane IM normu bulunan Çıtak, satranç oyunculuğunun yanı sıra yazarlık ve habercilik de yapmaktadır.  




Göre sırala Azalan Sırada Tarih Azalan Sırada Tarih Artan Sırada Tarih En çok beğenilen Güncellemeleri al

Yorumlar 0

Misafir
Guest 10183450307
 
chess24
  • Ücretsiz, Hızlı ve Kolay

  • İlk yorum yapan siz olun!

Kayıt ol
veya

Başlamak için şimdi ücretsiz hesabınızı oluşturun.

‘Kayıt Ol’u tıklayarak Hükümler ve Koşullar kabul etmiş olursunuz ve çerezler kullanımıyla ilgili bölüm de dahil olmak üzere Gizlilik politikası okuduğunuzu onaylarsınız.

Şifreni mi unuttun? Şifreyi sıfırlaman için sana bir bağlantı göndereceğiz!

Bu formu gönderdikten sonra şifre sıfırlama bağlantısı içeren bir e-posta alacaksınız. Yine de hesabınıza erişemiyorsanız bizimle iletişime geçin: Müşteri servisi

Hangi özellikleri etkinleştirmek istersiniz?

Gizliliğinize ve veri koruma yönergelerine saygı duyuyoruz. Sitemizin bazı bileşenleri kişisel bilgileri yöneten çerezlere veya yerel depolamaya ihtiyaç duyuyor.

Seçenekleri göster

Hide Options